Drawdown และ recovery factor: ตัวเลขที่บอกว่า EA ทนได้แค่ไหน
ตัวเลขสองตัวคือ drawdown กับ recovery factor จะบอกคุณได้ว่า EA ที่คุณกำลังดูอยู่ต้องแลกความเจ็บเท่าไรกับกำไรเท่าไร และคุณจะทนมันได้จริงหรือไม่
ทีมบรรณาธิการตลาดโบกเกอร์ · 2026-11-15 · อ่าน 8 นาที
drawdown คืออะไร และทำไมตัวเลขเดียวไม่พอ
drawdown คือระยะที่พอร์ตลดลงจากจุดสูงสุดก่อนหน้าลงมาถึงจุดต่ำสุด ถ้าพอร์ตขึ้นไปถึง 12,000 ดอลลาร์แล้วลงมาที่ 9,000 ดอลลาร์ก่อนจะกลับขึ้นใหม่ drawdown ของช่วงนั้นคือ 3,000 ดอลลาร์ หรือ 25 เปอร์เซ็นต์ของจุดสูงสุด
สิ่งที่ต้องแยกให้ชัดคือ drawdown แบบปิดสถานะกับแบบลอยตัว รายงานส่วนใหญ่รายงานยอดที่ปิดสถานะแล้ว ซึ่งดูดีกว่าความจริงในบางระบบ เพราะออเดอร์ที่ขาดทุนลอยอยู่ยังไม่ถูกนับ ถ้า EA ถือออเดอร์ข้ามคืนหลายตัวพร้อมกัน ตัวเลขที่คุณเห็นอาจต่ำกว่าภาระจริงในพอร์ตเกือบครึ่ง
อีกจุดคือ drawdown วัดจาก equity หรือจาก balance ถ้าวัดจาก balance ระบบที่เปิดออเดอร์ใหม่ทันทีที่ปิดออเดอร์เก่าจะดูเรียบกว่าความจริง เพราะยอดลอยตัวไม่ถูกนับเลย ให้ดูกราฟ equity ไม่ใช่กราฟ balance เมื่อประเมินความเสี่ยง
recovery factor: กำไรสุทธิหารด้วย drawdown สูงสุด
recovery factor คือกำไรสุทธิหารด้วย max drawdown ในหน่วยเดียวกัน สมมติ EA ตัวหนึ่งทำกำไรสุทธิ 18,000 ดอลลาร์ในช่วงสามปี และ drawdown สูงสุดในผลทดสอบคือ 6,000 ดอลลาร์ recovery factor คือ 18,000 หาร 6,000 เท่ากับ 3.0 แปลว่าในผลทดสอบนี้ ทุกหนึ่งหน่วยของความเจ็บที่พอร์ตเคยรับ แลกมาได้สามหน่วยของกำไร
ตัวเลขนี้มีประโยชน์เพราะบังคับให้คุณมองกำไรกับความเสี่ยงพร้อมกัน EA สองตัวที่ทำกำไรสุทธิ 12,000 ดอลลาร์เท่ากันอาจมี recovery factor ต่างกันหลายเท่า ตัวแรกมี max drawdown 3,000 ดอลลาร์ ได้ 4.0 ส่วนตัวที่สองมี max drawdown 12,000 ดอลลาร์ ได้ 1.0 ซึ่งหมายความว่าตัวที่สองใช้ความเจ็บทั้งก้อนแลกกับกำไรเท่าตัวเดียว
ข้อควรระวังคือ recovery factor เป็นอัตราส่วนที่รวมทุกอย่างไว้ในตัวเลขสองตัว ถ้า max drawdown เกิดจากเหตุการณ์ครั้งเดียวที่รุนแรงน้อย ตัวหารจะเล็กและตัวเลขจะสวยเกินจริง ให้ดูด้วยว่า drawdown สูงสุดครั้งนั้นกินเวลากี่วัน และมี drawdown ครั้งอื่นที่ใกล้เคียงกันอีกกี่ครั้ง
คณิตศาสตร์ของการฟื้นตัว: ขาดทุน 30 เปอร์เซ็นต์ต้องทำกำไร 42.9 เปอร์เซ็นต์
นี่คือตัวเลขที่คนขาย EA ไม่ค่อยใส่ในสไลด์ เพราะมันทำให้ความเสี่ยงดูเป็นเรื่องจริงขึ้นมาทันที ถ้าพอร์ตลดจาก 100 เหลือ 70 คุณต้องทำกำไร 42.9 เปอร์เซ็นต์จาก 70 เพื่อกลับไปที่ 100 ไม่ใช่ 30 เปอร์เซ็นต์ เพราะ 70 คูณ 1.429 ได้ประมาณ 100 นั่นหมายความว่ายอดที่ต้องทำคืนไม่ได้เป็นสัดส่วนเดียวกับยอดที่หายไป
ยิ่งขาดทุนลึก ยิ่งต้องใช้กำไรที่มากขึ้นแบบไม่เป็นเส้นตรง drawdown 20 เปอร์เซ็นต์สองครั้งติดกันจึงไม่ได้แปลว่าขาดทุน 40 เปอร์เซ็นต์ แต่คือเหลือ 64 เปอร์เซ็นต์ของทุนเดิม เพราะ 0.8 คูณ 0.8 เท่ากับ 0.64 ซึ่งต้องทำกำไร 56.25 เปอร์เซ็นต์เพื่อกลับไปที่ 100
ตัวเลขชุดนี้คำนวณจากสูตรง่าย ๆ คือหนึ่งหารด้วยสัดส่วนทุนที่เหลือ แล้วลบหนึ่ง คุณสามารถคำนวณเองได้ทุกครั้งที่เห็น drawdown ในรายงาน
- ขาดทุน 10 เปอร์เซ็นต์ ต้องทำกำไร 11.1 เปอร์เซ็นต์
- ขาดทุน 20 เปอร์เซ็นต์ ต้องทำกำไร 25 เปอร์เซ็นต์
- ขาดทุน 30 เปอร์เซ็นต์ ต้องทำกำไร 42.9 เปอร์เซ็นต์
- ขาดทุน 50 เปอร์เซ็นต์ ต้องทำกำไร 100 เปอร์เซ็นต์
- ขาดทุน 70 เปอร์เซ็นต์ ต้องทำกำไร 233 เปอร์เซ็นต์
เวลาที่ใช้ฟื้นตัว: 30 เปอร์เซ็นต์ที่ 3 เปอร์เซ็นต์ต่อเดือนกินเวลาราวปีหนึ่ง
ถ้าพอร์ตขาดทุน 30 เปอร์เซ็นต์และคุณทำกำไรได้ 3 เปอร์เซ็นต์ต่อเดือน จะใช้เวลากี่เดือนกว่าจะกลับไปที่จุดเดิม คำตอบคือประมาณ 12 เดือน เพราะ 0.7 คูณ 1.03 ยกกำลังสิบสอง ได้ประมาณ 0.998 ซึ่งเกือบเท่า 1.0 พอดี
ถ้าทำได้ 5 เปอร์เซ็นต์ต่อเดือน ระยะเวลาสั้นลงเหลือประมาณ 7.3 เดือน เพราะ 0.7 คูณ 1.05 ยกกำลัง 7.3 ได้ประมาณ 1.0 นี่คือเหตุผลที่ผลตอบแทนต่อเดือนต่างกันเพียงสองเปอร์เซ็นต์แต่เปลี่ยนเวลาที่คุณต้องใช้ฟื้นตัวไปเกือบครึ่งปี
ตัวเลขนี้ทำให้เห็นว่า drawdown ไม่ได้มีต้นทุนแค่เงิน แต่มีต้นทุนเป็นเวลา และเวลาในตลาดคือทรัพยากรที่คุณเอากลับคืนไม่ได้ EA ที่ทำกำไร 3 เปอร์เซ็นต์ต่อเดือนแต่มี drawdown 30 เปอร์เซ็นต์ทุกสองปี จะใช้เวลาเกือบครึ่งหนึ่งของชีวิตการลงทุนไปกับการฟื้นตัว
max drawdown ในรายงานหลอกได้ตรงไหน
ตัวเลข max drawdown ในรายงานผลทดสอบคำนวณจากสมมติฐานที่ผู้ทดสอบกำหนด ถ้าผลทดสอบใช้ข้อมูลช่วงปี 2020 ถึง 2025 และตลาดช่วงนั้นไม่มีเหตุการณ์รุนแรงกับคู่เงินที่ EA เทรด ตัวเลขที่ได้ก็เป็นเพียง drawdown ในสภาวะที่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น
อีกกรณีคือ drawdown ที่ถูกกลบด้วยการเติมเงิน ถ้ามีการเติมเงินระหว่างทดสอบและรายงานไม่ได้แยกกระแสเงินออกจากผลการเทรด ตัวเลขอาจดูดีขึ้นหรือแย่ลงโดยไม่เกี่ยวกับฝีมือของระบบ
และกรณีที่พบบ่อยที่สุดคือระบบ grid หรือระบบที่ถือออเดอร์ขาดทุนลอยไว้ ตัวเลขที่รายงานคือ drawdown ที่ปิดแล้ว ซึ่งไม่เคยรวมช่วงที่แย่ที่สุดจริง ๆ เพราะช่วงนั้นยังไม่ปิดออเดอร์ ให้ถามตรง ๆ ว่า max drawdown ในรายงานคิดจาก equity ที่รวมยอดลอยหรือไม่
อ่าน drawdown คู่กับอะไรอีก
drawdown เดี่ยว ๆ บอกไม่ได้ว่าระบบดีหรือแย่ ระบบที่ drawdown 20 เปอร์เซ็นต์แต่ฟื้นในสองสัปดาห์ต่างจากระบบที่ drawdown 20 เปอร์เซ็นต์แล้วจมอยู่สิบเดือนอย่างสิ้นเชิง
สิ่งที่ควรดูควบกันคือความลึก ความถี่ และระยะเวลาในการฟื้น ถ้า drawdown ลึกเกิดบ่อยและฟื้นช้า คุณจะไม่มีทุนเหลือพอจะทนรอบที่แย่ที่สุดซึ่งอาจยังไม่เกิด
- profit factor เทียบกับ drawdown ว่ากำไรมาจากความได้เปรียบจริงหรือจากออเดอร์ใหญ่ไม่กี่ครั้ง
- ระยะเวลาที่ drawdown สูงสุดกินไป กี่วันหรือกี่เดือน
- จำนวนครั้งที่ drawdown เกิน 10 เปอร์เซ็นต์ในหนึ่งปี
- drawdown ของเดือนที่แย่ที่สุด เทียบกับ drawdown สูงสุดตลอดช่วงทดสอบ
- ขนาดสถานะสูงสุดเมื่อเทียบกับทุน เพราะ drawdown ที่ลึกมักมาจากสถานะที่โตขึ้นเรื่อย ๆ
ตั้งเพดานของตัวเองไว้ก่อน ไม่ใช่หลังพอร์ตแตก
ก่อนซื้อ EA หรือเริ่มระบบใหม่ ให้เขียนตัวเลขที่คุณยอมรับได้ล่วงหน้า เช่น ยอมขาดทุนได้ไม่เกิน 20 เปอร์เซ็นต์ของพอร์ตแล้วหยุดระบบเพื่อทบทวน ตัวเลขนี้ต้องมาจากความสามารถในการทำงานของคุณ ไม่ใช่จากผลทดสอบของ EA
สมมติคุณยอมรับ drawdown 20 เปอร์เซ็นต์และตั้งใจเสี่ยง 1 เปอร์เซ็นต์ต่อออเดอร์ คุณจะทนออเดอร์ที่ขาดทุนต่อเนื่องได้ 20 ครั้งก่อนถึงเพดาน ตัวเลขนี้ต้องเอาไปเทียบกับสถิติขาดทุนต่อเนื่องในผลทดสอบ ถ้าผลทดสอบเคยขาดทุนติดกัน 14 ครั้ง ระบบนั้นเหลือพื้นที่ให้ความผิดพลาดเพียงหกครั้ง
สุดท้ายคือการยอมรับว่า drawdown ในอนาคตจะลึกกว่าที่เห็นในอดีตเสมอ เพราะอดีตถูกใช้เลือก EA อยู่แล้ว การเผื่อไว้หนึ่งเท่าครึ่งของ drawdown สูงสุดในผลทดสอบเป็นวิธีคิดที่ทำให้คุณไม่ต้องตัดสินใจตอนที่พอร์ตกำลังแย่ที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
recovery factor เท่าไรถึงถือว่าดี
ไม่มีเกณฑ์ตายตัว แต่ถ้าผลทดสอบมีออเดอร์เกินสองร้อยครั้ง ค่าที่ต่ำกว่า 1.0 หมายถึงกำไรทั้งช่วงน้อยกว่าความเจ็บที่พอร์ตเคยรับ ซึ่งไม่คุ้มกับความเสี่ยง ส่วนค่าที่สูงกว่า 5.0 ควรตรวจว่าตัวหารเล็กเกินไปหรือเปล่า เพราะอาจมาจาก drawdown ครั้งเดียวที่ไม่รุนแรง
max drawdown ในผลทดสอบกับในพอร์ตจริงต่างกันไหม
ต่างกันได้ และมักต่างในทางที่แย่กว่า เพราะผลทดสอบคือช่วงข้อมูลที่ถูกเลือกมาแล้ว และไม่ได้รวม slippage กับสเปรดที่กว้างขึ้นช่วงข่าว ให้เผื่อไว้ประมาณหนึ่งเท่าครึ่งของ drawdown สูงสุดในผลทดสอบเป็นเพดานความเสี่ยงที่คุณยอมรับ
ทำไมขาดทุน 30 เปอร์เซ็นต์ต้องทำกำไร 42.9 เปอร์เซ็นต์
เพราะกำไรคิดจากฐานที่เล็กลง ทุน 100 ลดเหลือ 70 กำไร 30 เปอร์เซ็นต์ของ 70 คือ 21 ซึ่งพากลับไปได้แค่ 91 ต้องทำกำไร 42.9 เปอร์เซ็นต์ของ 70 คือประมาณ 30 จึงจะกลับไปที่ 100
ใช้ recovery factor แทนการดู drawdown ได้ไหม
ใช้แทนกันไม่ได้ recovery factor บอกความสัมพันธ์ระหว่างกำไรกับความเจ็บ แต่ไม่ได้บอกว่าความเจ็บนั้นกินเวลานานแค่ไหนหรือเกิดบ่อยเพียงใด ระบบที่ recovery factor 3.0 เท่ากันอาจตัวหนึ่งฟื้นในสองสัปดาห์และอีกตัวใช้เวลาหกเดือน
อ่านต่อ
บทความนี้ให้ความรู้เรื่องกลไกการเทรด ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน การเทรดด้วยเลเวอเรจอาจทำให้สูญเสียเงินทุนทั้งหมด